قرائت حرف ضاد
سوال : موضوع تلفظ صحيح (ض) يكى از معضلات نمازگزاران مى باشد. زبان شناسان عرب و علماى بزرگى مانند: خليل فراهيدى، سيبويه، ابن جزرى و ... مخرج آن را در برخورد كناره زبان با دندانهاى اضراس (آسياب) بيان نموده و صفات مهم آن را، اطباق رخوه و استطاله گفته اند، لكن تلفظ آن در زمانهاى أخير اينگونه نيست و اكنون در كشورهاى عربى در بين عموم مردم به دو گونه تلفظ مىشود: 1. عربهاى عراق، كويت و خليج فارس، خوزستان و.. كه ضاد را دقيقاً ظاء تلفظ مى نمايند (ضالين = ظالين) ، .2 عربهاى مصر، شام، شمال افريقا، ... كه (ضاد) را بصورت (دال مضخمه) كه همان طاه قديم مى باشد تلفظ مى نمايند كه هم از نظر مخرج و هم از نظر صفات با آنچه علماى زبان عربى بيان نموده اند مغايرت زيادى دارد: (ضالين = طالين). فارس زبان ها و بعضى از مردم ديگر زبانها هم آن را (ز) تلفظ مى نمايند (ضالين = زالين). با اين توصيف نظر مبارك را با توجه به سؤال هاى ذيل بيان فرمائيد. الف) آيا عمل به توصيف علماى زبان عربی و تميز (ضاد) اصلى، از (طاء) و (ظاء) واجب است؟ ب) عموم مردم با اينكه شايد قادر به تصحيح آن باشند ولى طى اهمال يا به جهت سختى تلفظ آن را تبديل به (طاء) يا (ظاء) يا (زاى) مى نمايند، حكم نمازشان چيست؟ ج) ظاهراً بعضى از فقهاء تبديل (ضاد) به (ظاء) كه نزديكترين حرف به آن مىباشد و تلفظش راح تر است را براى مردم (عوام الناس) جائز مى دانند، نظر جنابعالى چيست؟ و آيا در ياد دادن عوام الناس كه برايشان تلفظ صحيح (ضاد) سخت است مى توانيم (ظاء) را به جاى (ضاد) ياد بدهيم؟
جواب : الف) بايد نحوه ی تلفظ ضاد به صورتى باشد كه تبديل به طاء و يا ظاء نشود. ب) اگر از نحوه ی تلفظ صحيح آن عاجز باشند و نتوانند نمازها را با جماعت و اقتدا به نماز صحيح بخوانند، تلفظ آن به هر طريق ديگر اشكال ندارد. ج) بايد نحوه ی تلفظ صحيح آن آموزش داده شود، در عين حال اگر شخصى از تلفظ صحيح آن عاجز باشد و قادر به اقتدا به نماز صحيح در جماعت نيست نماز او باطل نمى باشد.
