استفتائات برگزیده
اینجانبان متصدی و کارگزار و زمامدار و مجلس دار عزاداری در تکیه ای در یکی از شهرستان ها هستیم. حسب الوظیفه تصمیم بر این داشتیم که چندین شب عزاداری اباعبدالله الحسین (علیه السلام) را در تکیه بر پا کنیم، عده ای با آوردن این بهانه که اگر مراسم برگزار شود، موجب تبعات و گناه می شود مثلاً افراد فاسد چشم چرانی می کنند یا محتمل است که اشخاصی از این مراسمات سوء استفاده و گناه کنند، پیشنهاد به تعطیلی عزاداری اباعبدالله (علیه السلام) داده اند. آیا اینکه ممکن است بر حسب برگزاری عزاداری در حسینیه احتمالاً عده ای فاسق در این مجلس هم حضور یابند و گناه خود را انجام دهند بر ما که متصدی و کارگردان عزاداری هستیم، حجیت دارد که عزاداری را منحل کنیم؟ حکم واجب بر ما چیست؟
این نوع احتمال دادن خود یک وسوسه شیطانی است. برپایی شعائر حسینی و مراسم عزاداری اهل بیت (علیهم السلام) از اهم امور دینی است و بهتر است که از ورود این افراد به دسته عزاداری و هیئت منع نکنید و راه نصیحت و اصلاح ایشان را با کلمات شایسته و رفتار محبت آمیز در پیش گیرید.
اگر زنی به صورت چند ماهه صیغه مردی شده و سپس نخواهد به رابطه ادامه دهد، آیا می تواند مهریه خود را ببخشد یا مهری که گرفته را پس دهد و خود را یک طرفه از زوجیت مرد برهاند یا اینکه اتمام رابطه زوجیت موقت، منحصر به اتمام مدت یا بذل مدت توسط مرد است و ربطی به بذل مهریه یا استرداد آن ندارد؟
عقد موقت تنها به وسیله تمام شدن مدت و یا بذل مدت توسط زوج فسخ می شود، مگر آنکه در ضمن عقد، وکالت در بذل مدت از مرد گرفته شده باشد.
حکم شرعی کسی که نسبت محرمیت (ادعای زوجیت) و ادعای ارث را به صورت غیر واقعی به شخص دیگری بدهد، چیست؟
اثبات موضوع شرعی مانند زوجیت، نیازمند به بینه شرعی (شهادت دو نفر عادل) دارد.
در صورتی که بین زن و شوهری ملاعنه رخ دهد و شوهر نفی ولد کند.
1ـ رابطه محرمیت این کودک با ملاعن چگونه است؟ آیا در صورتی که کودک دختر باشد، در آینده می تواند با او ازدواج کند؟
2ـ رابطه محرمیت این کودک با بستگان نسبی و رضاعی و سببی مرد لاعن چگونه است؟ آیا می تواند این دختر با برادران مرد لاعن یا پدران او ازدواج کند؟
3ـ در صورتیکه مرد پس از ملاعنه و نفی ولد پشیمان گردد و رجوع کند، رابطه محرمیت این کودک با ملاعن و بستگان نسبی و رضاعی و سببی این مرد چگونه است؟
1) این کودک با ملاعن محرم است و نمی تواند با او ازدواج کند.
2) این کودک با بستگان مرد ملاعن محرم نیست و می تواند با آن ها ازدواج کند.
3) در صورتیکه واقعاً فرزند این مرد باشد یعنی مرد بین خود و خدای خود او را فرزند خود می داند، با بستگان آن مرد نیز محرم است.
همانگونه كه استحضار داريد در روزهای ماه محرم اغلب افراد نسبت به پخش نذری از قبيل شير، شربت و اطعام اقدام می نمايند. با عنايت به خشكسالی بوجود آمده، می خواستيم اين نذورات را در غالب جيره خشک غذايی و آب معدنی به آن منطقه ارسال نمائيم كه عده ای مردد هستند كه آيا از نظر شرعی صحيح می باشد يا خير، فلذا از آن مرجع عاليقدر تقاضا داشته تا حكم شرعی را بيان فرمايند.
چنانچه صیغه خاص نذر ـ که در رساله علمیه ذکر شده ـ خوانده باشد، واجب است در همان مصرف نذر که نامبرده شده، مصرف نمایند؛ لیکن اگر صیغه خاص نذر خوانده نشده باشد، جایز است در قالب جیره غذائی و آب معدنی و ... مصرف شود.
آیا انجام تغییرات ساختمانی در بنای مسجدی که واقف طبق وقف‌نامه و اسناد رسمی و محضری، تنها بنام مسجد وقف نموده ولاغیر؛ و اجاره دادن فضای آشپزخانه و زیرزمین و... آن مسجد، برای انجام امور اقتصادی و تجاری و درآمدزایی (کترینگ و تهیه و عرضه غذا و نوشیدنی)، جایز است؟
چنانچه واقف تصریح نموده باشد که نباید بناهای مذکور را برای انجام امور اقتصادی و تجاری و غیره اجاره داد؛ در این صورت جایز نیست وگرنه اشکالی ندارد.
آیا شرعاً و عقلاً بدون تشخیص و تعیین ارزش عوضین معامله، در فرضی که عوضین معامله آثار هنری و فاقد قیمت مشخص سوقیه هستند، امکان تشخیص حدوث غبن در معامله ممکن است؟
معیار تشخیص غبن آن است که غالب مردم از این تفاوت مقدار قیمت (قیمت بازار و شیء فروخته شده) مساحمه نمی کنند.
1ـ استفاده از دستگاه موسیقی سنتی که در سالیان گذشته تا به امروز به صورت ساز و دهل مخصوص مراسم تعزیه خوانی بوده و احیای این شعیره را به دنبال دارد، چه حکمی دارد؟ 2 ـ استفاده از لباس طرح قدیم مخصوص شبیه خوان های مرد در نقش زن در تعزیه که به صورت چادر های عربی قدیمی (قجری) و روبند های مخصوص(برقه) به منطقه استان هرمزگان بوده، چه حکمی دارد؟ 3 ـ آیا اجرای مجلسی در وصف عروسی حضرت قاسم که به صورت حزین برگزار می گردد، محل اشکال است یا تایید؟
1) چنانچه آن موسیقی مناسب مجالس اهل فسق و فجور نباشد و موجب هتک حرمت شعائر حسینی نشود، اشکال ندارد؛ اما اگر مناسب مجالس فسق و فجور باشد و یا مناسب مجالس عزاداری نباشد، اشکال دارد.
2) اشکال ندارد.
3) اگر این عمل مستند به یکی از کتب مقتل باشد و با رعایت حرمت شعائر باشد، اشکال ندارد.
اگر قاتل در قتل عمد قبل از قصاص و استیذان از حاکم برای قصاص فوت کند و در میان ورثه مقتول صغار باشد با توجه به حرمت هدر دمای مسلمین و عمومات دال بر احترام به دم، آیا می توان از ماترک قاتل دیه مطالبه کرد؟
بله، دیه از ماترک میت برداشته می شود.
باتوجه به اینکه هزینه کفن ودفن متوفی مقدم بر پرداخت دیون است، آیا هزینه نماز و روزه جزء هزینه های کفن ودفن است و آیا پرداخت هزینه نمازو روزه متوفی مقدم بر پرداخت دیون وی است؟
اگر میت وصیت به ثلث کرده باشد، هزینه های نماز و روزه از ثلث مال او برداشته می شود و الا بر پسر بزرگتر واجب است که نماز و روزه واجب پدر را قضا کند و در هر صورت، دیون میت از اصل ترکه کسر می گردد نه نماز و روزه های فوت شده.
انحراف از قبله
سوال :

انحراف از قبله تا چه حدی موجب بطلان نماز نمی شود؟ با اطمینان به حرف صاحب خانه مدتی در یک جهتی که گفته بود، نماز خواندیم بعد متوجه شدیم که کمتر از 45 درجه قبله مایل است، نمازهای ما و نمازهای کسانی که در خانه ما نمازخوانده اند چگونه است، آیا باید به آن ها بگوییم تا اگر مرجع تقلیدشان نظری غیر از حضرت عالی دارند به آن عمل کنند یا تذکر واجب نیست؟

جواب :

نمازهای خوانده شده، صحیح است و تذکر لازم نیست؛ البته از این به بعد لازم است استقبال قبله به نحو کامل انجام گیرد.

قضاوت
سوال :

اگر بتواند بدون رجوع به دادگاه در کشور غیر اسلامی یا کشورهای اسلامی که حاکم شرع قاضی نیست، از طرق غیر قانونی (با توجه به قوانین آن کشور) حقوق از دست رفته را بدست آورد، با توجه به این که تخلف از قوانین کشورهای دیگر هم جایز نیست، آیا رجوع به دادگاه صحیح است؟

جواب :

چنانچه می تواند بدون رجوع به دادگاه حقوق از دست رفته را به دست آورد، این عمل فی نفسه جایز است؛ مگر آن که عنوان ثانوی و دیگری بر آن مترتب شود.

بانکداری
سوال :

1ـ حکم سرمایه گذاری در بانک غیر اسلامی که در کشور غیر اسلامی است، چیست؟


2ـ دریافت وام با سود بسیار کم مثلا تا سه درصد (کمتر از مقداری که در ایران به عنوان کارمزد دریافت می شود) در بانک غیر اسلامی که در کشور غیر اسلامی است، چه حکمی دارد؟


3ـ معاملات بانکی در بانک های متعهد به اجرای قراردادهای اسلامی با تصدی مسلمان یا غیر مسلمان (اهل کتاب اهل ذمه کافر غیر ذمی)، چه حکمی دارد؟

جواب :

هر سه مورد، اشکالی ندارد.

حجاب
سوال :

اگر آرایش صورت به اندازه ای باشد که در عرف به آن آرایش نگویند، آیا بازهم پوشاندن آن در مقابل نامحرم واجب است؟

جواب :

خیر، واجب نیست.

صیغه مسجد
سوال :

در زمان ساخت مسجد محله که یک طبقه بیشتر نداشت، صیغه مسجد خوانده شد، بعداً طبقه دیگری به آن اضافه شد، آیا باید برای طبقه دوم هم صیغه خوانده شود یا نیاز نیست؟

جواب :

در وقف مسجد لازم نیست حتماً صیغه خوانده شود، بلکه اگر به عنوان مسجد در آن طبقه نماز خوانده شود، کفایت می کند.

تغییر زمان قسم
سوال :

بنده چند ماه پیش قسم به پروردگار خوردم که کاری را تا سر ماه آذر انجام ندهم، حال می خواستم ببینم آیا می توانم زمان قسمم را به یک ماه قبل تغییر بدهم؟

جواب :

در صورتیکه صیغه قسم را به زبان عربی یا ترجمه فارسی آن خوانده اید، تغییر زمان آن جایز نیست.

اجاره
سوال :

آیا انعقاد قرارداد اجاره ای که طی آن طرفین توافق می کنند که تحویل منافعِ عین مستأجره و پرداخت اجاره بها در تاریخ مشخصی در آینده صورت پذیرد با فرض اینکه: الف) دارایی در زمان انقعاد قرارداد موجود باشد؛ ب) دارایی در زمان انعقاد قرارداد موجود نباشد؛ صحیح است؟ آیا این قرارداد لازم است؟ در صورت اشکال داشتن این نوع قرارداد آیا می توان قرارداد را به صورت مبادله دو تعهد یعنی «مبادله تعهد واگذاری منافع در آینده در مقابل تعهد به پرداخت اجاره بها در آینده» تصحیح نمود؟ آیا چنین قراردادی صحیح است؟

جواب :

در هر دو فرض الف و ب چنانچه تمامی شرایط اجاره فراهم باشد، قرارداد صحیح و نافذ است؛ مانند اینکه زمان قرارداد مشخص باشد و عین مستأجره نیز از همان زمان قابل تحویل به طرف باشد و عین مستأجره دارای منفعت باشد. اجاره جزء عقود لازمه است که فسخ آن جایز نیست، مگر اینکه طرفین راضی باشند و یا یکی از آن دو دارای حق فسخ باشد.

طهارت
سوال :

آیا جز از طریق حواس ظاهر، فرد می تواند با استفاده از شواهد و قرائن و از راه عقلی و حدسی به نجاست علم پیدا کند؟ برای واضح تر شدن مسأله به مثالی اشاره می کنم. فرض کنید فردی قبل از خوابیدن دست خود را نگاه کرده و یقین دارد که اثری از نجاست در آن نیست. همین فرد در حین خواب دستش محکم به گوشه تخت برخورد می کند ولی به هر دلیل در آن زمان به دستش نگاه نمی کند و به خواب خود ادامه می دهد. وی صبح از خواب بر می خیزد، وضو می گیرد و دست و رویش را -بدون التفات به ماجرای شب گذشته- کامل می شوید؛ ولی ناگهان هنگام صبحانه نگاهش به دستش می افتد و متوجه می شود اثراتی از خون بر روی آن است. حال سؤال اینجاست که حکم حوله،  صورت و لباس فرد که وی دست مرطوب خود را به آن زده چیست؟ اگر تنها راه اثبات نجاست طریقه حسی باشد، آنگاه چون فرد قبل از صبحانه نجاست را عن حس ادراک نکرده است لذا همه امور تا پیش از صبحانه محکوم به طهارت است. ولی اگر طریقه حدسی یا عقلی معتبر باشد، از آنجا که بر اساس محاسبات عقلی وی یقین دارد که دستش از دیشب زخمی شده، لذا با شستن دست و صورت نجاست به امور در تماس با آن سرایت کرده است.

جواب :

در مفروض سؤال، چون یقین به نجاست از شب قبل پیدا شده است، لذا موارد فوق الذکر محکوم به نجاست است، ولی به طور کلی از وسواس پرهیز کنید و مانند دیگران رفتار نمایید و تا زمانی که یقین به نجاست چیزی پیدا نکرده اید، پاک محسوب می شود و تفحص در این زمینه لازم نیست.

خمس
سوال :

1- آیا به درآمد و دارایی های شرکت های تجاری (که شخصیت حقوقی مستقل از شرکا دارند) خمس و زکات تعلق می گیرد؟ و مدیران موظف به پرداخت این وجوهات می باشند؟


2- با فرض وجوب پرداخت خمس توسط اشخاص حقوقی، آیا پس از تقسیم سود بین شرکا، شرکا مجدداً باید نسبت به آن دریافتی خمس دهند؟


3- فرض دیگر این است که پس از طی شدن تشریفات قانونی تقسیم سود و تعلق سود به سهامداران، خود سهامداران وجوهات را پرداخت نمایند. آیا این عمل صحیح است؟


4- آیا به درآمد موقوفات خمس تعلق می گیرد و متولی موظف به پرداخت است؟

جواب :

1ـ هرگاه دارایی شرکت های تجاری در نهایت مالک یا مالکانی داشته باشد ـ که برحسب فرض اگر شرکت منحل شود، اموال شرکت به آن ها می رسد ـ این مالک یا مالکان باید با استجماع همه شرایط، خمس یا زکات دارایی ها را بپردازند.


2ـ سودی که شرعاً دریافت می کند، مورد خمس است.


3) بله، صحیح است.


4) اگر درآمد موقوفات خمس صرف اشخاص گردد، خود آن ها مکلف به پرداخت خمس در صورت گذشتن یک سال و اضافه آمدن هستند.

سرایت نجاست
سوال :

چندی پیش محتلم شدم و منی از شلوار گذشته و به فرش سرایت کرد و توسط کف پا می خواستم متوجه شوم که آیا سرایت کرده که در کف پا احساس رطوبت کردم که بعد هم دقیقاً فهمیدم که سرایت کرده بود، حالا کف پای من که همان اطراف محل نجاست به فرش خورده باعث نجاست آنجا و جای دیگر فرش شده است؟ محل نجاست متنجس چندم است؟

جواب :

کف پا در فرض سؤال نجس و متنجس اول است و چنانچه به جای دیگر بخورد آنجا را هم نجس می کند و اما محل نجاست با وجود عین نجس، نجس است نه متنجس.

بیمه عمر
سوال :

آیا بیمه عمر، شرعی است؟

جواب :

در صورتی که شخص با شرکت بیمه، عقد شرعی بسته باشد و قرارداد ضمن یکی از عقود اسلامی (هبه معوضه و...) باشد، اشکال ندارد.

خمس
سوال :

آیا پولی که برای خرید منزل، فرش، جهیزیه دختر و ازدواج پسر کنار گذاشته می شود، خمس دارد؟


 

جواب :

در صورتیکه از زمان کنار گذاشتن آن مبلغ یک سال گذشته باشد و صرف مؤونه نشده باشد، به آن خمس تعلق می گیرد.


 

ازدواج زناشوئی
سوال :

خانمی در زمان انعقاد عقد نکاح در سند ازدواج نفقه جاریه خویش را تعداد دو عدد سکه بهار آزادی قید نموده و وقوع عقد نکاح بر اساس این شرط نفقه واقع گردیده است. 1- آیا در حال حاضر نفقه ایشان همان دو عدد سکه بهار آزادی می باشد و زوج موظف به پرداخت است؟ 2- آیا قاضی یا حاکم شرع مجاز به تفکیک یا تعدیل نفقه مذکور و توافق شده در سند ازدواج می باشد؟

جواب :

1) در مفروض سؤال زوج باید به شرط واقع در ضمن عقد نکاح عمل نماید.


2) خیر، هیچ کس مجاز به تفکیک یا تعلل و یا تغییر شرط مذکور نیست.

بیع
سوال :

اکنون در بازار مرسوم است که تاجری مثلاً یک متاعی را از بنگاه و یا شخصی خریداری می نماید. به عبارت دیگر هرگاه کسی متاعی را ابتیاع نموده و هنوز آن متاع را قبض نکرده باشد، بخواهد همان متاع را به شخص دیگری (شخص ثالث) بفروشد، آیا عمل این شخص، شرعاً جایز است یا خیر؟

جواب :

در صورت تحقق بیع، فروش آن به شخص دیگری جایز است و قبض مبیع شرط صحت بیع نیست.

موانع ارث
سوال :

مستحضرید که براساس شرع انور اسلام کسی که مورث خود را عمداً به قتل برساند از ارث محروم می باشد؛ سؤال اینجاست که این محرومیت شرعاً از چه زمانی آغاز می گردد؟ آیا شرعاً به محض ارتکاب قتل از ارث محروم می شود؟ آیا شرعاً در فاصله ارتکاب قتل و اثبات قاتل بودن حق و مالکیتی بر روی ماترک دارد و طبق شرع انور اسلام پس از اثبات قتل از ارث محروم می شود یا اینکه براساس موازین شرعی قتل عمد به عنوان مانع شرعی و حاجب حرمانی از زمان ارتکاب قتل قلمداد می گردد، ولو قاتل بودن متعاقباً اثبات شود؟

جواب :

به محض ارتکاب قتل، قاتل از مورث خود ارث نمی برد.

دریافت وام
سوال :

سلام شخصی به ما گفت محل امضای فروشنده در فاکتوری را تو امضا کن (در حالی که من نه فروشنده بودم و نه خریدار و کاملاً بی ربط به ماجرا بودم و آن شخص فقط به خاطر اینکه امضا ها متفاوت باشد و مشخص نشود از من درخواست امضا کرد) و من نیز امضا کردم. نمی دانم با فاکتور چه کار کرد ولی دلایلی مشاهده کردم که می خواست با آن فاکتور وام بگیرد، ولی موفق نشد. مثل اینکه بعد از امضا به بانک رفت و برگشت ولی فاکتور هنوز همراهش بود یعنی تحویل نداده بود و جمله ای گفت که شاید بر این معنا حمل بشود که فاکتورش را قبول نکردند. با این دلایل من مطمئن نیستم که آیا با فاکتور کار غیر قانونی کرده یا خیر، الان وظیفه من چیست؟ آیا تحقیق و تفحص بیشتر نیاز است؟

جواب :

در حال حاضر شما وظیفه ای ندارید لکن از این به بعد در موقع امضا، تحقیق و تفحص نمایید تا فاکتور تقلبی امضا نکنید.

روابط زن و مرد
سوال :

1- آیا زنی که رحم خود را اجاره داده است با کودک در رحم خود، محرم است؟ اگر محرم است از نوع رضاعی است یا سببی؟


2- در صورتیکه بین صاحب اسپرم با زن صاحب رحم اجاره ای عقدی خوانده نشده باشد، شیری که بعد از زایمان به دست می آید از رابطه زناشویی نمی باشد. حال اگر به نوزادی که در رحم خودش بوده است شیر بدهد، آیا باعث محرمیت می شود یا خیر؟ اگر آن شیر را به نوزدادی غیر از نوزاد داخل رحم بدهد، چطور؟ آیا باعث محرمیت می شود یا خیر؟


3- در صورتیکه بین صاحب اسپرم با زن صاحب رحم اجاره عقدی خوانده شود چطور؟ اگر شیر حاصل بعد از زایمان را به نوزدای که در رحم داشته دهد یا به نوزادی دیگر که در رحم نبوده شیر دهد، چه حکمی از لحاظ محرمیت خواهد داشت؟

جواب :

1) بله محرم است و در حکم مادر رضاعی است.


2) حکم صورت اول از پاسخ قبل روشن شد و اما حکم صورت دوم عبارت از عدم محرمیت با نوزاد دیگر است.


3) محرمیت حاصل نمی شود.

روابط زن و مرد
سوال :

اینجانب از سال 84 به مدت 10 سال با خانمی در قید زوجیت منقطعه بوده ام و حاصل این ازدواج یک فرزند دختر 9 ساله می باشد. بعد از مضی مدت نکاح موقت، زوجه با اینجانب جهت تمدید به توافق نرسید؛ ولی بنده همواره به منظور ملاقات فرزندم، در زمان حیات ابوزوجه به منزل ایشان مراجعه می کردم. البته در زمان حیات ایشان آن خانم تحت حمایت مالی ابوزوجه قرار داشت و اقدام به اخذ بیمه درمان برای او کرده بودند و وی را تحت تکفل شرعی و قانونی خود قرار داده بودند ولی اکنون با فوت ابوزوجه همسر و فرزندانش و دخترم روزگار سختی را به سر می آورند. سؤال این است که آیا رفت و آمد به منزل ایشان با رعایت کلیه حدودات شرعی که صرفاً با نیت ملاقات دخترم و رسیدگی به امورات او انجام می گیرد از لحاظ شرعی اشکال دارد؟

جواب :

در صورت رعایت مسائل شرعی اشکال ندارد.

امربه معروف و نهی از منکر
سوال :

همسرم خانم محجبه، متدین و با ایمان قوی است؛ اما چند وقت است که اصرار دارد چادر بر سر نکند و اظهار می دارد که حجاب مو را کاملاً حفظ می کنم، ولی چادر سر نمی کنم. می خواستم بدانم بر خورد من باید چگونه باشد؛ بی تفاوت باشم و یا اصرار بر سر کردن چادر کنم؟

جواب :

بهتر است که با محبت و ملایمت فوائد حجاب با چادر را برای او بیان نمائید، لکن بر این امر اصرار نکنید.

مشاغل
سوال :

برخی از سایت ها و اپلیکیشن ها با عنوان "دعوت از دوستان"، برای مشترکینی که دوستان خود را عضو سایت یا اپلیکیشن مذکور کنند، پاداش در نظر می گیرند. این پاداش بعضاً نقدی است و بعضاً به صورت امتیاز استفاده ی رایگان از برخی قابلیت های سایت یا اپلیکیشن مذکور است. آیا چنین اقدامی (دعوت از دوستان) مشکل شرعی دارد؟ مثال: یک شرکت فروشنده ی ویدئوهای آموزش فوتبال، به مشتریان خود پیام می دهد که اگر محصولات ما را به شخص دیگری معرفی کنید به طوری که او ویدئوهای ما را خریداری کند، به شما مبلغی به عنوان جایزه داده می شود. و یا به عنوان جایزه، مجاز هستید یک هفته به صورت رایگان از ویدئوهای آموزشی شرکت استفاده کنید. آیا در این مثال مشکل شرعی وجود دارد؟

جواب :

عمل مذکور در سؤال اشکال شرعی ندارد.